MONTENEGRO KONGRE VE FUAR MERKEZİ
Lokasyon: Montenegro, Podgorica
Proje tipi: Kültür
Proje yılı: 2025
İşveren: Montenegro
İnşaat alanı: 34.250 m²
Arsa alanı: 28.950 m²
Durumu: Uluslarası Yarışma Katılımcı
Mimari Proje Ekibi:
Kemal Bal, Nil Bıçak, Erol Kalmaz, Büşra Yavuz,
Tasarımın kavramsal açıklaması
Podgorica, ufuklarını görkemli dağların çevrelediği ve ortasından geçen nehirle yaşam bulan bir ova kentidir. Proje kentin topografik karakterinden ilham alır. Bina kuzeyindeki peyzaj varlığını çevreleyerek merkezinde bir vaha yaratır. Mekanlar bu vahanın çevresinde kurulur. Yapı şehir yerleşimine doğru yönelir ve yükselir. Bir ucu balkon, diğer ucu kule ile sonlanır.
Proje, dört yöndeki kentsel eşiklerin potansiyellerinin değerlendirilmesiyle biçim kazanır.
Proje alanı, üç yönde (batı, doğu ve güneyde) “tarım-endüstri” yapılarıyla çevriliyken, kuzey yönünde hem parsel içinde hem de komşu parselin büyük bölümünde bir ağaç dokusuna sahiptir. Bu peyzaj varlığı, yeni yapılaşmanın yerleşim karakterini belirleyecek değerdedir. Yapı, güneye yerleşerek kuzeyini peyzaja bırakır. Yarattığı kamusal meydanı ve peyzajı 13 Temmuz spor ve rekreasyon alanına doğru açar.
Yerleşimin karakterini yaratan bir diğer kentsel eşik, yoğun ve hızlı trafik güzergahının olduğu batı yönüdür. Bu yön yeni yapının kentsel imgesinin kurulacağı cephedir. Yapı, şehir yönünde yol boyunca yükselen bir çizgi takip eder. Çizginin sonunda dramatik bir konsolla dinamik bir mimari imge yaratır. Konsol, kongre salonunun başkente doğru bakan balkonunu taşır. Bu perspektif salonun fonunu oluşturur.
Binaya araçla geliş ve otopark erişimi doğu yönünden kurgulanır. Yapı bu yönde giriş-çıkış eyleminin altında gerçekleşeceği bir saçak yaratır. Saçağın ucu bir kule ile sonlanır. Tepesi bir ışık kutusu olan kule, yapının yakın çevresinden algılanabilmesini sağlayacak bir landmarktır. Kule, Montenegro’nun tarihi şehirlerinde pek çok örneği olan mimari öğenin (manastır, katedral ve kale kuleleri) modern bir yorumudur.
Batıdaki konsol ile doğudaki kule kuzey yönünde bir eğri ile birleşir. Bu eğri merkezin açık hava etkinlik alanını yaratır. Alan, binayı fonuna alarak kuzey peyzajına açılır.
Güney yönü, merkeze servisin alındığı cephedir. Binanın sırtı olan bu cephe pasif iklimlendirme ilkeleri gereğince servis kapıları haricinde sağırdır.
Özet olarak, yapı dört yöndeki kentsel eşiklerle diyalog kurarak vücut bulur. Bu diyaloğu, dinamik çizgi ve yüzeylerle cesur bir mimariye dönüştürür. Montenegro ülkesinin hızla gelişen sosyo-ekonomik hayatının yeni merkezlerinden biri olacak yapı, “modern mimari ile doğal bir vaha”yı bir araya getirir.
Seçilen malzemelerin tanımı ve açıklaması
Fuar ve kongre programları içe dönük ve sağır cepheli yapı tipolojileri gerektirir. Kamusal yapılar söz konusu olduğunda büyük sağır cephelerin algısal ölçeğinin yumuşatılması gerekir. Proje, cephe tasarımını ölçek ve kentsel bağlam bakımından araştırır. Kentin ufuklarını sınırlayan dağ silüetlerinden ilham alır. Bu silüetleri soyutlayarak tekrar edebilir bir desene dönüştürür. İnce parlak eşkenar dörtgen modüllere açı verilerek bu desene üçüncü boyut kazandırılır. Günün her saati farklı yansıma ve gölgelerle değişen görüntüler yaratılır. Büyük ölçekli yapı tipolojisi eğrisel çizgiye sahip heykelsi kabukla estetize edilirken sözü edilen değişken görünümlü cephe düzeniyle estetik algı pekiştirilir.
Dış mekanla doğrudan ilişkisi olan fuaye, ofis ve ticaret işlevleri kuzey cephesi boyunca +8.00 kotuna kadar şeffaftır, +8.00 kotuna inen bina saçağı ve konsol kütle ile örtülür.
Fuar yapısının büyük çoğunluğu sağır olan dış duvarlarında ısı yalıtım değeri, uygulama kolaylığı ve bitmiş yüzey sağlaması nedeniyle prefabrik gazbeton duvar panelleri tercih edilir. Döşemede yüzeyi sertleştirilmiş beton şap, tavanlarda modüler metal asma tavan kullanılır. Yapı içi malzemelerde nötr bir atmosfer yaratılması amaçlanır. Kuzeye dönük çatı ışıklıkları, yapay aydınlatma ve mekanik sistemler müdahaleye açık kurgulanır.
+1 ve +2.katta bulunan salonların iç mekanlarında sıcak bir atmosfer yaratmak amacıyla ahşap tercih edilir. Döşemede aşınmaya dirençli endüstriyel ahşap parke, duvarlarda ve tavanda akustik özellikli ahşap panel kullanılır.
Enerji verimliliği ilkeleri ve çevre dostu çözümlerin uygulanmasına ilişkin açıklama
Pasif iklimlendirmenin ilk basamağı yapı yerleşimidir. Bu bağlamda peyzaj varlığı, garaj girişi, yaya ve araç erişim konularının da dahil olduğu pek çok parametrenin gözetilmesiyle birlikte yapı, güney-kuzey doğrultusunda yerleşir. Güney ve batı cephelerine servis girişlerinin yer aldığı sağır cepheler verir. Giriş, fuaye, ofis ve ticaret işlevleri kuzeye bakar. Mevcut peyzaj varlığı desteklenerek yapının ve kamusal meydanın kuzey kış rüzgarlarına karşı korunması sağlanır. Parselin %40’ı yeşil alan olarak tasarlanır. Böylece ısı adası etkisi azaltılır. Kulenin hizasına konumlanan yansıma havuzu, sıcak mevsimlerde giriş bölgesine serinlik sağlar.
İkinci basamak yapı elamanı kesitlerinin doğru kurgulanmasıdır. Bu bağlamda döşeme, duvar ve çatı kesitleri gerekli yalıtım katmanlarını barındıracak şekilde tasarlanır. Metal cephe sistemi hava boşluklu ikincil cidar olarak detaylandırılır.
Dış duvarları sağır olan fuar mekânı ve kongre salonu kontrollü doğal ışığın alındığı çatı kesitlerine sahiptir. Çatı ışıklıkları yaygın kuzey ışığını alır. Doğal havalandırma sağlamak için otomasyon sistemleri ile entegre edilerek açılması sağlanır.
Dış ortama doğrudan cephesi bulunan giriş, fuaye, ofis ve ticaret mekanları doğal havalandırma amacıyla açılabilir doğrama sistemlerine sahiptir. Yaygın kuzey ışığı alırlar.
Güneş enerjisinden yararlanmak amacıyla fuar merkezi çatı ışıklıklarının güney yüzlerine fotovoltaik panel yerleştirilir. (2200m²)
Çatı yağmur suyunun toplanarak bina içinde ve peyzaj sulamasında kullanılması öngörülür. Peyzajdaki kotlamalar ve kesit detayları yağmur suyundan azami yararlanmak üzere tasarlanır.





















